Vire Vira — Kuşatılan bir kalenin teslim şartı. (İki taraf arasında müzakere yoluyla tespit edilirdi).
Tarih Terimleri Sözlüğü
Tarih alanında en çok kullanılan kavramlar, teknik terimler ve anlamları. Şu an sistemde bu alana ait 1905 terim açıklaması bulunmaktadır.
Yarlıkamak (Yarlıgamak) — Eski Türkler'de buyurmak, haşmetle yapmak, bağışlamak, esirgemek, korumak.
Yamak — Yeniçeri, topçu ve humbaracı ocaklarında asker adayı. Sınır kalelerinde sefere gitmeyen, kaleyi bekleyen asker.
Yalı Boyu — Osmanlılar Tuna boylarına Yalı Boyu derlerdi.
Yağı — Eski Türkler'de düşman, hasım.
Vilâyet — Osmanlılar bu ismi eyaletler için kullanırlardı. Sancak ise bugünkü il anlamına geliyordu.
Vezir-i Âzam — On yedinci yüzyıl ortalarına kadar Sadrazam yerine kullanılan unvan veya sıfat. (En büyük vezir).
Veliyullah — Allah'a yakınlık kazanmış kimse.
Velî — Tasavvufta, gizli bilgilerle donanmış, Dünya nimetlerine önem vermeyen Allah'a yaklaşan ve Allah tarafından korunduğu kabul edilen... Devamını Oku »
Vehhabilik — Onsekizinci yüzyılda Arabistan'da, Abdülüvehhab tarafından kurulan mezhep. (Bugün Suudi Arabistan'da bu mezhepten olanlar çoğunluk... Devamını Oku »
Varidat — Gelirler. (Varidatçı: Maliye Nazırlığı'nda devletin gelir işlerini yürüten memur)
Valide Sultan — Padişah annelerine verilen unvan.
Vaka-yı Hayriye — Hayırlı olay: Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması olayı için kullanılan deyim.
Vaiz — Camilerde Müslümanları aydınlatmak için konuşma yapan, dinî öğütler veren kimse. (Vaizin verdiği öğütlere vaaz denir)
Üzengi Ağası — Padişahın bindiği atın üzengisini tutar ve yanında yaya olarak yürürdü. 'Rikâbdar' da aynı anlama gelir.
Üç Aylar — Kutsal Ramazan ayı ile ondan önce gelen iki ay: Recep, Şaban, Ramazan ayları.
Uruk — Irklar, kökler, damarlar.
Ur — 1- Toprak tabya. Önünde hendek olan istihkâm. 'Or' olarak da söylenir. 2- Silâhsız, mühimmatsız olanlar. Yeniçeri Ağası.
Ula (Ulâ) — Mülkiyede (idarî işlerde) görev yapanlara verilen unvanlardan biri. Bir rütbe. Bu rütbede olanlar 'rical'den (ileri gelen devlet a... Devamını Oku »
Uç — Türk devletlerinde sınırlara, sınır boylarındaki sancaklara (illere) verilen ad. (Uç Beyi: Sancaktardaki sancak beylerine verilen ... Devamını Oku »
Ubudiyet — Bağlılık, kulluk. Tasavvufta: Ahidlere, verilen söze uymak, ilâhî sınırı aşmamak, var olanla yetinmek ve yokluğa karşı sabırlı olm... Devamını Oku »
Türe — Âdet, nizam, yasa, töre. Orhun Anıtlan'nda "türü" şeklinde geçer ve yer yer "bark" deyimi de kullanılır.
Tüzük — Bir toplumun, bir kurumun ya da bir teşkilâtın (örgütün) uygulayacağı esasları, hükümleri sırasıyla gösteren maddelerin tümüne ver... Devamını Oku »
Türbedar — Türbede hizmet gören, oranın bekçiliğini yapan kişiler.
Tümen — Göktürkler'de On bin. Bugün, alayla kolordu arasında yer alan birlik.
Tülbend Ağası — Padişahın sarık ve çamaşırlarını muhafaza eden, temiz tutan ve padişahı giydiren görevlinin unvanı, (Hırka-i Şerifin bulunduğu dai... Devamını Oku »
Turnacıbaşı — İlk Osmanlı padişahlarının av ağalarından birinin adı idi. Avcılık yalnız eğlence için yapılmazdı, bir çeşit askerî manevra ve gös... Devamını Oku »
Turnacı — 1- Yeniçeri Ocağında padişahla ava giden, av köpeklerine ve tazılara bakan, turna taşıyan bir sınıf asker. 2- Yeniçeri Ocağı'nı... Devamını Oku »