Sıfat Fiil — Sıfat-fiil: Sayı veya şahsa bağlı fiil çekimine girmeyen, fakat aldığı eklerle fiilin zamana bağlı olarak taşıdığı kavramı sıfatla... Devamını Oku »
Türkçe-Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü
Türkçe-Dil Bilgisi alanında en çok kullanılan kavramlar, teknik terimler ve anlamları. Şu an sistemde bu alana ait 596 terim açıklaması bulunmaktadır.
Ad Fiil — Ad-fiil: Fiilin kök ve gövdelerine getirilen belirli eklerle fiilin bir ad gibi kullanılması; ad gibi kullanılan fiil. Türkçe mak,... Devamını Oku »
Çekimsiz Fiil — Fiil kök ve gövdelerinden belirli eklerle türetilen; ancak, şahıs ekleri alarak çekime girmediği için yargı bildirmeyen bitmemiş f... Devamını Oku »
Şart Birleşik Kipi — Basit zamanlı bir eylemin sonuna ek eylemin koşulunun (-se) getirilmesiyle oluşturulan zamana koşul(şart) birleşik zaman denir.
Rivayet Birleşik Kipi — Bildirme ve tasarlama kiplerine, ek fiilin duyulan geçmiş zamanının getirilmesiyle oluşturulan birleşik kip. Görülen geçmiş zaman ... Devamını Oku »
Hikâye Birleşik Kipi — Fiil kipinin gösterdiği oluş ve kılışın geçmiş zamanda gerçekleştiğini bildiren birleşik çekim türü. Asıl fiilin kipleri ile -i fi... Devamını Oku »
Bileşik (Zamanlı) Kip — Birleşik Zamanlı Kip: Bildirme ve tasarlama kiplerinin 3. şah. Teklik çekimi üzerine i- ek fiilinin hikaye, rivayet ve şart kipler... Devamını Oku »
Basit (Zamanlı) Kip — Basit kip (Basit zamanlı kip): Herhangi bir ek-fiil almadan yalnız esas fiiller ile kurulan ve yapısında tek bir kip eki taşıyan ç... Devamını Oku »
Dilek Kipi — Birleşik cümlelerde, temel cümledeki oluş ve kılışın gerçekleşmesini şarta veya dileğe bağlayan yardımcı cümle yükleminin kipi. Bu... Devamını Oku »
İstek Kipi — Fiile istek, niyet kavramları veren tasarlama kipi; yapılan işin istendiğini veya o işe niyet edildiğini gösteren ve -(y)-ayım, -(... Devamını Oku »
Tasarlama Kipleri — Fiilin olumlu veya olumsuz yöndeki gerçekleşmesini, tasarlanan dilek, istek, şart, gereklilik veya emir kavramları içinde veren ki... Devamını Oku »
Gelecek Zaman Kipi — Fiilin anlattığı işin şimdiki zamandan sonraki bir zamana ait olduğunu gösteren kip. Türkçede bir oluş ve kılışın gelecekte kesin ... Devamını Oku »
Şimdiki Zaman Kipi — 1. Fiilin gösterdiği oluş ve kılışın içinde bulunulan zamanda başladığını ve sürmekte olduğunu bildiren kip. Bu kip 1. -(ı)yor/-(u... Devamını Oku »
Geniş Zaman Kipi — Fiilin sürekli olarak yapıldığını, halen yapılmakta olduğunu veya yapılacağını belirten zaman ve kip. Türkçede bu kip -Ar,(I)r/-(U... Devamını Oku »
Duyulan Geçmiş Zaman Kipi — Fiilin karşıladığı oluş ve kılışı, kişinin başkasından duyduğunu, sonradan gördüğünü veya farkında olmadan işlediğini anlatan, içi... Devamını Oku »
Görülen Geçmiş Zaman Kipi — Fiilin karşıladığı oluş ve kılışın geçmişte kişinin görgüsü ve bilgisi altında olup bittiğini anlatan zaman. Türkçede görülen geçm... Devamını Oku »
Meçhul Çatı — Geçişsiz fiillerden -(ı)l-/ -(u)l, -(ı)n-/-(u)n- ekleri ile kurulan ve öznesi bulunmayan, gerçekten meçhul olan çatı: Soğuktan cad... Devamını Oku »
Etken Fiil — Öznesi belli olan, öznesiyle kesin ilişkisi bulunan ve herhangi bir çatı eki almamış olan fiil: O hızlı yürüdü, ben kaçtım. (P.Saf... Devamını Oku »
Anlamca Kaynaşmış (Deyimleşmiş) Birleşik Fiil — Birleşik fiillerin kalıplaşma yoluyla anlam değiştirerek deyimleşmiş olan türleri de vardır: bel bağla- "güvenmek", yerin dibine b... Devamını Oku »
Yardımcı Fiillerle Kurulmuş Birleşik Fiil — Ad soylu bir kelimeyle etmek, eylemek, olmak yardımcı fiillerinin birleşmesinden oluşmuş fiil türü: kabul etmek, yardım etmek, tel... Devamını Oku »
Sürerlilik Fiili — Bir fiilin -A zarf fiili şekli üzerine dur-, gör-, kal-, gel- gibi tasvirci yardımcı fiillerin getirilmesiyle kurulan, oluş ve kıl... Devamını Oku »
Yeterlik Fiili — Eylemlerin kök ya da gövdelerine -e (-a) eki, sonra da bil- eylemi getirilerek yapılan birleşik eylemlere yeterlik eylemi diyoruz.... Devamını Oku »
Yaklaşma Fiili — A'lı zarf-fiil biçimindeki bir esas fiille bu esas fiildeki oluş ve kılışın, istenmediği halde gerçekleşmesine çok yaklaşıldığı ka... Devamını Oku »
Tezlik Fiili — -(y)ı/ -(y)u'lu zarf-fiilin üzerine "tezlik", "çabukluk" gösteren ver- tasvir yardımcı fiilinin getirilmesiyle kurulan birleşik fi... Devamını Oku »
Kurallı Birleşik Fiil — Eylem kök ya da gövdelerine, uyarına göre (ı,i,u,ü,a,e) ünlülerinden biri ile birlikte başka bir eylemin ulanmasıyla oluşan eyleml... Devamını Oku »
Birleşik Fiil — Ad soylu bir kelimeyle etmek, eylemek, olmak yardımcı fiillerinin birleşmesinden veya birer sıfat-fiil ya da zarf fiil ekleriyle b... Devamını Oku »
Türemiş Fiil — 1. Ad veya fiil kök ve gövdelerinden yapım ekleriyle kurulmuş fiil: göz/göz+le-, gözle-m+le- vb. 2. Ad ya da eylem kök ve gövde... Devamını Oku »
Basit Fiil — 1. Yapı ve anlam bakımından daha basit ögelere ayrılamayan, tek veya iki heceli kök durumundaki fiil: at-, aç-, ye-, tut- vb. 2... Devamını Oku »