İrfan:
1. Bilme, anlama.
2. Gerçeği sezme, kavrama gücü.
3. Dini gerçek ve sırlan biliş.
4. Kültür.
Maden Devri:
Ateşin keşfi insanların madeni işlemesine olanak tanımıştır. İnsanlar sırasıyla bakır, tunç ve demiri işleyerek araç-gereç, silah ve eşya yapmıştır. Bu sıralamada madenlerin doğada kolay bulunabilme ve işlenebilme özellikleri etkili olmuştur.
Yontma Taş Devri (Paleolitik devir):
Kaba Taş Devri, Yontma Taş Devri veya bilimsel adıyla Paleolitik Çağ olarak tanımlanan Eski Taş Çağı MÖ 10.000 ile MÖ 5500 yılları arasındaki dönemdir.
Bu dönem, taşların yontularak bir takım araç ve gereçlerin elde edildiği bir dönemdir.
İnsanlar vahşi hayvanlardan korunmak için gruplar halinde mağaralarda, ağaç kavuklarında yaşamaktadır. Mağara duvarlarında bu döneme ait resimlere rastlanmıştır. Bunlar sanat tarihinin ilk yapıtları olarak görülür.
Bu devirde Buzul Çağı yaşandığı için insanlar tarımsal üretim yapamamışlar, hayatlarını avcılık ve toplayıcılık yaparak sürdürmüşlerdir.
İnsanlar avcılık ve toplayıcılığın etkisiyle göçebe olarak yaşamışlardır.
Tarih Öncesi Devirler:
İnsanların yeryüzünde faaliyet göstermeye başlamasından M.Ö. 3000 yıllarında Sümerler tarafından yazının bulunmasına kadar geçen döneme
Tarih Öncesi Devirler denir. Yazının bilinmediği döneme tarih öncesi(Prehistorik) çağlar denir. Tarih öncesi çağlar, insanların kullandıkları araç-gereç, eşya ve silahların yapıldığı malzemelere ayrıca şekil ve özelliklerine göre adlandırılır. Tarih öncesi devirler
Taş Devri ve
Maden Devri olmak üzere iki bölüme ayrılır.
Tarih öncesi devirlerle ilgili bilinmesi gereken bazı özellikler şunlardır:
- Tarih öncesi devirlerle ilgili yazılı belgeler olmadığından insan topluluklarının bıraktığı kalıntılar kullanılarak bilgi toplanabilmiştir.
- Tarih öncesi devirler, insanların kullandıkları araç ve gereçlere göre dönemlere ayrılmıştır.
- Tarih öncesi devirlerin başlama ve bitişleri bölgelere göre farklılıklar göstermiştir.
- Tarih öncesi devirler Mısır hariç normal seyrini izlememiştir. Bunun nedeni göçler sonucunda uygarlık alanında ileri toplumların diğer toplulukları etkilemesidir.
Karbon 14 Metodu:
Radyokarbon tarihlendirme ya da karbon-14 tarihlendirme, tarihe yardımcı bilimlerden olan kimya biliminin kullandığı bir yöntemdir.
Organik madde içeren tarihi nesnelerin yaşını belirleyen bilimdir.
Willard Frank Libby adlı Amerikalı kimyager tarafından bulunup geliştirilmiştir.