Aydınlanma Çağı:
Aydınlanma, 18. yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkan ve her konuda akla öncelik tanıyan düşünce sistemine
Aydınlanma, bu düşünce sisteminin etkisiyle bilim ve felsefede büyük gelişmelerin olduğu bu yeni döneme
Aydınlanma Çağı denmiştir.
Aydınlanma Çağı'nda "aklın kullanılması ile doğru bilgiye ulaşılabileceği" fikri temel alınmıştır.
Bu dönemin önemli bilim insanları;
- Newton (Nivton); fizik ve matematik alanında çalıştı.
- Copernik (Kopernik); Evrende Güneş merkezli bir sistem olduğunu ve Dünya'nın Güneş çevresinde döndüğünü kanıtladı.
- Galileo; Dünya'nın yuvarlak olduğunu ispatladı.
- Descartes (Dekart); analitik geometriyi geliştirdi.
- Jean Jacgues Rousseau (Jan Jak Russo); toplumsal alanda önemli eserler verdi.
- Mozart, Bach (Bah) gibi besteciler müzik alanında önemli başarılar elde etti.
Aydınlanma Çağı'nın Sonuçları
* Bilim, sanat, edebiyat, siyaset ve sosyal alanlarda önemli eserler verildi.
* Bilimsel ve teknolojik gelişmeler Sanayi İnkılabının temellerini oluşturdu.
* Siyasi ve sosyal gelişmeler ABD'nin kurulmasında ve Fransız İhtilali'nin çıkmasında etkili oldu.
* Avrupa'da akılcı düşünce sistemi gelişmiştir
Endüljans:
Orta Çağ Avrupası'nda bir tür günah çıkarma ve ölümden sonra cennete gitmek için Papa'nın sattığı af belgesi. Kilisenin halktan para alarak cennetten toprak satmasıdır.
Skolâstik Görüş:
Kaynağını dini öğretilerden alan, bütün soruları İncil ile açıklamaya çalışan, bilime karşı olan düşünce sistemidir.
Patrona Halil İsyanı (1730):
- Patrona Halil adında bir hamam tellağı, İstanbul'da ayaklanma çıkardı. Halkın bir kısmı da bu ayaklanmayı destekledi.
Sebepleri; devlet adamlarının lüks ve eğlenceye düşkünlükleri, aşırı harcamalarda bulunmalarının halk arasında hoşnutsuzluk oluşturması; ıslahatların halkın düzeyinde olmaması; Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın, yakınlarını yüksek memurluklara getirmesi.
Sonuçları; Nevşehirli Damat İbrahim Paşa öldürüldü; III. Ahmet tahttan indirilerek yerine I. Mahmut getirildi; köşkler yıkıldı, bahçeler bozuldu; Lale Devri sona erdi.
NOT: Levni; Lale Devri'nin en önemli minyatür üstadıdır. Aslı adı, Abdülcelil Çelebi'dir.
Sinop Baskını (1853):
Sinop Osmanlı Devleti'nin Karadeniz ve Kırım'a yaptığı seferlerde üs hizmeti görüyordu. Rusya Kırım savaşı sırasında ani bir baskınla Sinop'ta bulunan Osmanlı donanmasını yaktı. Amacı; savaş sırasında Karadeniz kıyısındaki topraklarının güvenliğini arttırmaktı.
İngiltere ve Fransa Kırım savaşı sırasında Osmanlının yanında yer aldı. 1856 yılında Paris antlaşması imzalandı. Bu antlaşma ile;
1 - Osmanlı Devleti Avrupa devleti sayıldı.
2 - Toprak bütünlüğü Avrupa devletlerinin garantisi altına alındı.
3 - Karadeniz tarafsız hale getirildi.
Not: Bu durum Osmanlı Devleti'nin kendi topraklarını, kendi gücüyle koruyamayacak hale geldiğini ve Osmanlıların Karadeniz'deki egemenliğinin sona erdiğini gösterir.